Yakın zamanda bir arkadaşımla yaptığım muhabbeti şu aralar yazıya dökmeyi düşünüyordum. Sonunda bu fırsat elime geçti. Tabii sadece kulaktan dolma bilgilerimi aktarmak yerine bu konuda biraz araştırma yaptım ve size daha ince elenip sık dokunmuş bilgiler vermeyi seçtim.
Birçok kültür diğerlerinden etkilenir ve kültürler birbirleriyle etkileşimde bulunur . Bunu bir asimilasyon olarak görmek yanlış olur kanısındayım. Aynı dilde olduğu gibi kültürler de alışveriş yaptıkça gelişir. Bunun en geniş kapsamlı örneğini bize Büyük İskender “Helenistik kültürü” ortaya koymasıyla tanıtmıştır. İskender ve Roma imparatorlukları arasında geçen dönemde birçok farklı kültürün kaynaşmasıyla helenistik dönem yaşanmıştır. Doğu-batı kaynaşmasının zirvede olduğu tarihi periodlardan birisidir bu süreç.
Medeniyetlerin kültürlerini paylaşması herhangi bir zarar teşkil etmese de konu dinler olduğunda bu durum tahribata yol açabilir. Çünkü dini inançlar dogmatiktir ve dış etkilere kapalıdır. Kendi kendini muhafaza eder. Bu şekilde varlığını binlerce yıl sürdürebilir. Ancak varlığını sürdürmesi demek zarar görmemesi anlamına gelmeyebilir. Dikkat ederseniz konu din olunca dış etkileri “zarar verenler” olarak tanımlıyorum. Bunun nedeni daha önce de belirttiğim gibi dinlerin değiştirilemez kurallardan oluşan bir çeperinin olması. Böylece çekirdek korunur ve öz bozulmamış olur.
Tüm bu genellemelerden sonra , daha spesifik bir konuya gelelim. Birçok din kendinden önce gelen veya aynı dönemde yakın coğrafyada bulunan diğer inanışlardan etkilenmiştir. Bütün etkilenmeler bir dinin temel inanışlarında değişikliğe neden olmayabilir. Bu durumda bu etkiler “hurafe” olarak tanımlanabilir. Biz bu yazıda Hıristiyanlığın pagan inancından etkilendiği birkaç noktaya değinelim.
Araştırmalarım bu iki inanışa birlikte baktığımda hıristiyanlığın tamamen pagan inanışlarından doğduğuna dair iddialara rastladım. Bu şekilde kesin iddialarda bulunmayacağımı belirtmek isterim. Bu yazıda sadece bana ilginç gelen ve tüm hıristiyan alemince kabul görmüş birkaç rituelden bahsedeceğim. İlk olarak yılbaşında uygulanan “çam ağacı kesme” geleneğini ele alalım. Bu konuda hıristiyanlığın uğradığı birçok etkiden söz edilir. Ama biz iskandinav paganizmiyle ilgili olanı anlatalım. Efsaneye göre ; tanrıların tanrısı Odin kendi mızrağı bedenine saplanmış , ”dünya ağacına” asılı halde dokuz gün dokuz gece kalmıştır. Burada kaldığı süre boyunca dokuz büyülü şarkı ve on sekiz rün öğrenmiştir. Ancak bu öğreniş büyük acılarla gerçekleşmiştir. Daha sonra paganlar tarafından bu ağacın çam olduğuna inanılır ve bu ağaç Odin’e büyük acılar yaşattığı için kesilmesi gelenek haline gelir. İşte noelde kesilip süslenilen çam aslında bir nevî Odin’in sembolüdür. Bu kanıyı mitolojide her tanrının birçok simgesinin bulunduğu ve bunlardan birinin de mutlaka bir ağaç olduğu bilgisi de destekler. Bu konuyla ilgili Odin’i merkez alarak birçok iskandinav mitosunun temelini atan şiirlerden biri olan Havamal’dan bir kıtayı sizlerle paylaşalım;
I trow I hung on that windy Tree
nine whole days and nights,
stabbed with a spear, offered to Odin,
myself to mine own self given,
high on that Tree of which none hath heard
from what roots it rises to heaven.
Şiirin tamamı için; http://www.pitt.edu/~dash/havamal.html#runes
Yukarıda anlattığım efsanenin Odin’le ilgili olan kısmı pagan inancında mevcuttur. Daha sonra çam ağacı kesilmesi geleneği haline gelmesi hakkında ise kesin bir bilgi yoktur. Bu yüzden ne paganizmi ne de hıristiyanlığı zan altında bırakmak istemeyiz. Fakat böyle bir etkilenmenin mevcut olabileceği de ihtimaller arasındadır.
İşte Odin’in dokuz alemin varlığı hakkındaki sırları öğrenmek için yaptığı fedakarlığın karşılığında çam ağacının üzerinde bıraktığı itibarın hikayesini kısaca anlattık. Birkaç paragraf yukarıda söylediğimiz gibi hıristiyanlığa ve batı dünyasına yerleşmiş birkaç olaydan daha bahsedeceğiz. Ancak bunlar yazının ikinci kısmında herkesle paylaşılacak gibi gözüküyor. Son olarak konumuzla ilgili birkaç bilgi ekleyelim. İngilizcedeki perşembe kelimesinin orijinini açıklayalım kısaca;
Thursday : “Thor’s day” olarak bilinen pagan tanrısı Odin’in oğlu olan Thor’un gününü ifade etmektedir.Zaman içinde günümüzde kullanılan şeklini almıştır. ( Day of the Thor )
İngilizcedeki diğer gün isimleri de birer mitolojik tanrıdan doğmuştur. Başka bir örnek olarak;
Tuesday; Tıwesday kelimesinden türemiştir. Başka bir kuzeyli tanrı olan “Tyr günü” anlamındadır. Romalı savaş tanrısı Mars’a karşılık gelir Tyr.
Related posts:
